Studia nad zapamiętywaniem formy, koloru, szczegółów / Katarzyna Jachimczyk

znaki-toalety-naglowek

 /Projekty realizowane w ramach Pracowni Badań Wizualnych, IV rok wzornictwo, semestr letni, rok akademicki 2009/2010/

Jakie kształty potrafimy rozpoznać najszybciej? Które kształty będziemy najprawdopodobniej mylić z innymi? Które kształty są najłatwiejsze do zapamiętania? Czy wzór prostszy jest łatwiejszy do zapamiętania? Co należy rozumieć przez prostotę?

Benedykt de Spinoza w swym dziele „Etyka” pisze, że porządek istnieje w samych rzeczach.
„Skoro więc rzeczy są tak ułożone, że gdy przedstawiają się nam przez zmysły, łatwo możemy sobie je wyobrazić, a następnie i łatwo przypomnieć, wtedy nazywamy je dobrze uporządkowanymi; w przeciwnym razie natomiast nazywamy je źle uporządkowanymi, czyli bezładnymi. (PWN 1954. Przekład Ignacego Myślickiego)
Subiektywne doznanie obserwatora da odpowiedź, który wzór jest łatwiejszy do zrozumienia, łatwiejszy do zapamiętania. Sąd obserwatora jednak powinien zostać skonfrontowany z obiektywną prostotą wzoru, która powstaje poprzez analizę kształtu. Podczas analizy liczymy ilość elementów, z których składa się wzór oraz relacje pomiędzy nimi. Który z tych elementów bardziej wpływa na prostotę kształtu: ilość elementów czy relacje pomiędzy nimi? Który wzór będzie łatwiejszy do zapamiętania:
– symetryczny składający się z 8 elementów
– 5 – elementowy, ale nieuwzględniający symetrii?
Patrząc na obiekt nie analizujemy poszczególnych detali osobno a raczej dostrzegamy relację pomiędzy nimi. Postrzegamy układy, strukturę a nie detale.Ważny jest również aspekt abstrakcyjności wzoru. Wzór, który nie budzi żadnych skojarzeń, nawiązań do obrazów wcześniej widzianych może być trudniej postrzegany. Gombrich pisze: „Im większą doniosłość biologiczną ma dla nas przedmiot, tym łatwiej i chętniej będziemy go dostrzegać.”
Eksperymentator może sprawdzić za pomocą obiektywnych kryteriów, jak łatwe albo trudne są dla patrzących pewne wzory, kształty – porównując subiektywną opinię osoby badanej z analizą cech wizualnych kształtu.

W rolę badacza wcieliła się Kasia Jachimczyk, która postanowiła sprawdzić jak forma i kolor wpływają na zapamiętywanie kształtu. Do tego celu musiała zaprojektować odpowiednią procedurę badawczą, w której uwzględniony zostanie fakt zapamiętywania. Standardowe testy wizualne nie angażują pamięci – osoba badana rysuje obraz, który jest bezpośrednio prezentowany. Studentka zaproponowała dwa rodzaje testu. Badanie przeprowadziła na wybranych piktogramach toalet damskich i męskich. …

Pierwszą częścią eksperymentu było przygotowanie materiału badawczego. Ze względu na różnorodność formy materialnej piktogramów, należało ujednolicić je do jednej formy, rozmiaru, by móc porównywać wyniki badań dla każdego z nich. Karty zostały przygotowane w dwojaki sposób:
1) Zastosowanie czerni i bieli
2) Zastosowanie koloru w pierwowzorach piktogramów

TEST I
Test pierwszy został przeprowadzony na grupie 20 osób. 10 osób testowało grupę piktogramów czarno-białych, kolejne 10, grupę piktogramów kolorowych. Ich zadaniem było narysowanie 1 najlepiej zapamiętanej karty, spośród 8 pokazanych. Karty zostały zaprezentowane jednocześnie. Każda z osób otrzymała wydrukowane karty na 2 minuty.

Wynikiem badania są rysunki osób badanych. Informują nas one, która karta została wybrana, ale nie dają informacji w jakim stopniu został odwzorowany kształt. Do tego celu studentka wyróżniła elementy, z których składa się każdy piktogram:

elementy
głowa
ręce
tułów
nogi
charakter piktogramu (obrys, wypełnienie)
zakończenie linii (obłe, ostre)

Każdemu z tych elementów została przypisana skala odwzorowania:
0 – kształt źle odwzorowany
1 – kształt częściowo odwzorowany
2 – kształt poprawnie odwzorowany

Wnioski dotyczące kart czarno-białych
Karta najlepiej zapamiętana wśród grupy kart czarno-białych była karta numer 5 oraz 7. Narysowane zostały 3 razy. Stopień odwzorowania: karta numer 5 na możliwych 72 punkty uzyskała 56, karta numer 7- 61. Kolejna w hierarchii była karta numer 4, została narysowana przez 2 osoby. Na możliwych 48 punktów, uzyskała 38 .

Elementem najdokładniej odwzorowywanym w grupie kart czarno-białych jest głowa. Na 40 punktów uzyskano 38. Kolejne w hierarchii to: ręce, uzyskały 33 punkty; tułów- 32 punkty, nogi – 29 punktów. Charakter postaci uzyskał 29 punktów, natomiast sposób zakończenia linii 25 na 40 możliwych.



Wnioski dotyczące kart kolorowych
Karta numer 5 była najczęściej zapamiętana wśród grupy kolorowych piktogramów – narysowana została 5 razy. Każdy element odwzorowania karty mógł uzyskać 0, 1 lub 2 punkty. Karta numer 5 na możliwe 120 punkty uzyskała 94 punkty. Kolejną najczęściej wybieraną kartą była karta numer 8, została narysowana przez 3 osoby. Jeśli chodzi o stopień odwzorowania to na możliwych 72 punktów, uzyskała 56 . Elementem najdokładniej odwzorowywanym w grupie kart kolorowych jest charakter postaci. Uzyskał maximum możliwych punktów – 40. Kolejny w hierarchii jest sposób zakończenia linii, uzyskał 36 punktów.
Trzecim najdokładniej odwzorowywanym elementem jest głowa- 34 punkty. Kolejne to: ręce, które otrzymały 33 punkty; nogi- 24 punkty, tułów – 19 na 40 możliwych.



TEST II
Test został przeprowadzony na grupie 10 osób. Każda z 10 osób badała grupę piktogramów czarno-białych, oraz grupę piktogramów kolorowych. Podczas testu karty były prezentowane w parach – we wszystkich możliwych kombinacjach. Czas ekspozycji każdej pary trwał 2 s. Zadaniem osób badanych było wyznaczenie karty, którą lepiej zapamiętał.

Wnioski dotyczące kart czarno-białych
Karta najczęściej wskazywana wśród grupy kart czarno-białych była karta numer 7 oraz 8.
Obydwie zostały wskazane 59 razy. Następne w kolejności to karta numer 5, została wskazana 42 razy;
numer 4, wskazało ją 40 badanych. Najmniej osób wskazało kartę numer 1 i 3. Numer 1 -18 osób, natomiast numer 3 – 11 osób.

Wnioski dotyczące kart kolorowych
Karta najczęściej wskazywana wśród grupy kart kolorowych była karta numer 7, została ona wskazana
60 razy. Następne w kolejności to karty numer 5 oraz 8 – obydwie zostały wskazane 49 razy; numer 4, wskazało ją 41 badanych. Najmniej osób wskazało kartę numer 1 i 3. Numer 3 -13 osób, natomiast numer 1 -tylko 11 osób.

Porównując wyniki w grupie kart czarno-białych oraz w grupie kart kolorowych, badani najczęściej wskazywali te same karty (Ilość wskazań również jest podobna).

PODSUMOWANIE

Wyniki obu testów pozwalają wyciągnąć podobne wnioski:
Badani biorący udział w teście wybierali formy syntetyczne, nie uwzględniające takich szczegółów jak włosy czy ubranie. Wybrane przez badanych karty ukazywały sylwetkę w dużym stopniu uproszczenia, ale nie przekraczającego pewnej granicy abstrakcji. Preferowany charakter piktogramu to:
– kształt wypełniony kolorem bądź obwiedziony grubym konturem
– mocny kontrast kolorystyczny pomiędzy figurą a tłem (piktogramy kolorowe).

Reklamy