Znaczenie gestów ciała przy zmiennych układach rąk

gesty-zmienna-pozycje-naglowek

/Projekty realizowane w ramach Pracowni Badań Wizualnych, IV rok wzornictwo, semestr letni, rok akademicki 2009/2010/

 

Agata Szewczyk rozpoczyna cykl artykułów, które są relacją z ćwiczeń wykonanych w semestrze letnim 2009 w ramach zajęć w Zakładzie Badań Wizualnych i Interakcji. Celem badania było ustalenie znaczeń układów rąk dla wybranych pięciu pozycji ciała, a także ustalenie jakie relacje zachodzą pomiędzy poszczególnymi pozycjami.

AGATA SZEWCZYK
Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach
Polska
agataszewczyk93@gmail.com

STRESZCZENIE

Celem badania było ustalenie znaczeń układów rąk dla wybranych pięciu pozycji ciała, a także ustalenie jakie relacje zachodzą pomiędzy poszczególnymi pozycjami.
Pierwszy etap badania to tabela morfologiczna, w której zawarto wszystkie możliwe połączenia układów rąk w pięciu pozycjach ciała oraz obrotów dłoni w ogół własnej osi. Powstałe w ten sposób pozycje, które zostały nazwane pregestami, zostały pogrupowane pod względem podobnych układów rąk. Reprezentantem każdej grupy został wybrany jeden pregest. Obrazy wybranych pregestów zostały poddane testowi semantycznemu przeprowadzonego drogą internetową, który polegał na podaniu trzech znaczeń dla każdego pregestu. Otrzymane znaczenia pregestów zostały pogrupowane według częstotliwości ich występowania oraz według kolejności ich podawania. Analiza polegająca na poszukiwaniu relacji znaczeniowych pomiędzy poszczególnymi pregestami dotyczyła: 1. wskazania gestu o największej liczbie jednego ze skojarzeń, 2. gestu o największej liczbie pierwszego ze skojarzeń, 3. gestu z największą liczbą powtarzających się różnych skojarzeń oraz 4. gestu z największą liczbą różnych, nie powtarzających się skojarzeń. Wyniki analizy pokazują jakie relacje zachodzą pomiędzy gestem, który jest odbiciem lustrzanych innego gestu. Gesty zostały również pogrupowane ze względu na powtarzające się grupy znaczeń oraz grupy znaczeń mówiące o emocjach.

WPROWADZENIE

Problem badawczy, który mnie interesuje to określenie znaczenia układu rąk. Czy wybrane układy rąk, nie będące naturalnym gestem mogą nam się jednoznacznie z czymś kojarzyć? A jeśli tak to jakie to są skojarzenia i z jaką częstotliwością się powtarzają? Interesuje mnie także kwestia odczytywania kierunku pokazywanego przez modela, czy zawsze odczytujemy wskazywany kierunek jako swój czy jako kierunek modela? I czy ma na to wpływ pokazywany kierunek? W przeprowadzonym teście semantycznym badane osoby wpisywały po trzy znaczenia do każdego z regestów – czy jest zatem tak, że pierwsza wpisana odpowiedź jest tym pierwszym, najszybszym, a tym samym najwłaściwszym skojarzeniem? Jak wygląda relacja pomiędzy tymi pierwszymi skojarzeniami a sumą wszystkich powtarzających się skojarzeń? Czy możliwe jest pogrupowanie gestów ze względu na to co oznaczają? Czy jest np. grupa gestów które wskazują nam kierunek? Czy określony układ ciała może wyrażać jakieś emocje? Jeśli tak to jakie to są emocje?

METODA

W badaniu wzięło udział 10 osób. Przedział wiekowy badanych to 20-26 lat, studenci.
Materiałem wyjściowym były fotografie modela, wykonane na białym tle. Przygotowanie testu semantycznego odbywało się za pomocą komputera i miało formę aktywnego pdfa. Test przeprowadzony został drogą internetową.

PROCEDURA

Tabela morfologiczna.

Pierwszym etapem badania było sporządzenie tabeli morfologicznej. (rys 1) Zawierała ona wszystkie kombinacje układów rąk wraz z układami dłoni. Układy rąk wyznaczały ustalone pięć pozycji ciała. (rys 2) Układy dłoni wyznaczał ich obrót o 90, 180 i 270 stopni w lewo i w prawo wokół własnej osi.

Rys. 1 Tabela morfologiczna – fragment

Na podstawie tabeli morfologicznej wykonano fotografie modela wykonującego wszystkie kombinacje. Praca z modelem pozwoliła na wykreślenie z tabeli kombinacji niemożliwych do wykonania. Możliwe do wykonania okazały się 256 kombinacje. Zostały one następnie pogrupowane w zależności od ustawienia rąk. (rys 3)

Rys.2 Przykładowa pozycja ciała

Powstały w ten sposób 24 grupy pregestów. Każdej z grup nadano nazwę opisującą określony układ rąk, np. Grupa 4 otrzymała nazwę – prawa w górę lewa w przód na wysokości pasa. Następnie z każdej z grup wybrano jednego reprezentanta grupy. (rys 4)

Rys. 3 Pogrupowane pregesty

Test semantyczny.

Kolejnym etapem było przygotowanie testu semantycznego. Polegał on na podaniu trzech znaczeń każdego pregestu oglądanego przez badającego. Badany otrzymał drogą mailową plik PDF (tzw. aktywny PDF) w którym możliwe było wpisywanie pod zamieszczonymi fotografiami trzech znaczeń. Wypełnione PDFy zapisane w formacie xml były odsyłane mailowo do nadawcy. (rys 5). W teście brało udział dziesięć osób.
Wyniki testu to grupy znaczeń poszczególnych gestów które zostały podane przez badanych. Zostały one w obrębie każdej z pozycji podzielone na grupy znaczeniowe.(rys 6) Znaczenia zostały jednocześnie pogrupowane według pierwszych skojarzeń badanych osób ze względu na częstotliwość występowania wyrazów o takim samym lub bardzo podobnym znaczeniu. (rys 7)

Rys. 4 Reprezentanci grup

Rys 5 Ankieta testu semantycznego

Rys. 6 Lista znaczeń gestu

Rys. 7 Kolejność znaczeń gestu według częstotliwości ich występowania

WYNIKI

Analiza wyników badań pozwoliła na ustalenie znaczeń przypisywanych układom rąk. Okazało się, że układy te w większości przypadków nie są bez znaczenia. Spośród 24 gestów największą liczbę jednego ze znaczeń uzyskał gest nr 3 wskazujący kierunek (rys 8)

Rys. 8 Gest o największej liczbie znaczeń

Gestem, który uzyskała największą liczbę pierwszego znaczenia wpisanego w teście jest gest nr. 5, który również wskazuje na kierunek, ale przeciwny.(rys 9)

Rys. 9 Gest o największej liczbie pierwszego znaczenia

Gestem, który uzyskał największą liczbę różnych znaczeń jest gest nr 1 kojarząca się z: pokazywanie wzrostu, spokój, siad, rozkaz, prośba, dawanie, oraz gest nr 2 kojarzący się z: dawanie, podnosi, wstać, coś trzyma, proszenie, czekanie na coś. (rys10)

Rys.10 Gesty o największej liczbie różnych,
znaczeń

Natomiast gestem, który uzyskał największą liczbę różnych nie powtarzających się znaczeń jest gest nr 15. (rys 11)

Rys. 11 Gest o największej liczbie różnych nie powtarzających się znaczeń

Kwestia odczytywania kierunku pokazywanego przez modela przedstawia się następująco. W przypadku porównania gestu nr 3 z jego odbiciem lustrzanym czyli gestem nr 5 większą liczbę znaczeń wskazujących kierunek uzyskał gest nr 3, który wskazuje na pokazanie w swoje prawo (rys 12)

Rys. 12 Gesty będące odbiciem lustrzanym

W przypadku porównania wyników testu gestu nr 9 i gestu nr 10 większą ilość znaczeń wskazujących kierunek uzyskał gest nr 10, który pokazuje w swoje lewo. (rys 13)

Rys. 13 Gesty będące odbiciem lustrzanym

Podobnie przy porównaniu gestu nr 14 z gestem nr 18. Gestem który uzyskał większą liczbę znaczeń wskazujących kierunek, którym jest swoje prawo jest gest nr 18. (rys 14)

Rys.14 Gesty będące odbiciem lustrzanym

Przy porównaniu gestu nr 19 z gestem nr 22 tym, który uzyskał większą liczbę znaczeń wskazujących kierunek jest gest nr 22 wskazujący według badanych swoje lewo. (rys 15)

Rys. 15 Gesty będące odbiciem lustrzanym

Pogrupowanie gestów ze względu na ich znaczenie wskazuje, że największą grupą pozycji jest grupa wskazująca kierunek. (rys 16)

Rys.16 Grupa gestów wskazujących kierunek

Pozostałe grupy mówiły np. o pokazywaniu wysokości, zapraszaniu, podejściu, braniu, poddaniu się. W przypadku pogrupowania gestów ze względu na wyrażane emocje, utworzona została tylko jedna grupa, która mówi o wydawaniu polecenia. Przykładem gestu mówiącej o poleceniu jest pozycja nr 6. (rys 17)

Rys. 17 Przykład gestu wydającego polecenie

DYSKUSJA

Przeprowadzone badania wskazują, że wybrane pozycje ciała mają swoje znaczenia.
Znaczenie to jest uzależnione od układu rąk. Z badań wynika, że pierwsze znaczenia związane z gestem nie są takie same jak w przypadku wszystkich znaczeń. Gest, który uzyskał największą liczbę pierwszych znaczeń nie jest tym samym gestem, który uzyskał największą liczbę jednego ze znaczeń.

Największą grupą gestów okazały się gesty wskazujące kierunek, co może oznaczać, że jeśli w geście jedna z rąk jest zwrócona w jakimś kierunku, gest ten jest odczytywany jako wskazanie tego kierunku. Skojarzenia z kierunkami są bardzo silne w przypadku wybranych pozycji.

Badania pokazują, że odczytywanie kierunku w przypadku gestów, które są swoim odbiciem lustrzanym, że jeden z gestów ma zawsze więcej znaczeń od drugiego. Nie ma jednak reguły, która by wskazywała na konkretny kierunek gestu, który uzyskał większą liczbę znaczeń. Wydaje mi się, że może to być uzależnione od indywidualnych preferencji osób badanych.

Jeśli chodzi natomiast o odczytywanie kierunku to wyniki są zaskakujące. Okazało się, że kierunek jaki pokazuje model jest w prawie wszystkich przypadkach odczytywany jako kierunek modela, a nie jako kierunek, który model nam wskazuje. Aby potwierdzić te wnioski konieczne byłoby przeprowadzenie kolejnego badania z wykorzystaniem gestów wskazujących kierunek oraz z wykorzystaniem odbicia lustrzanego. Wyniki badań wskazują, że niektóre z gestów mają więcej niż jedno znaczenie. Na pytanie:”Czy określony układ ciała może wyrażać jakieś emocje?”, można odpowiedzieć, że powstała tylko jedna grupa gestów, która mówi o wydawaniu poleceń.

Relacje zachodzące pomiędzy gestami pokazuje rys. 18

Advertisements