Wpływ elementów twarzy na odczytanie stanów emocjonalnych

emocje-cechy-wizualne-naglowek

/Projekty realizowane w ramach Pracowni Badań Wizualnych, IV rok wzornictwo, semestr letni, rok akademicki 2009/2010/

Julia Czingoń zastanawia się, które elementy twarzy mają wpływ na poprawne odczytanie danego stanu emocjonalnego osoby oraz porównuje sposoby odczytania stanów emocjonalnych pomiędzy fotografią twarzy, a uproszczonym rysunkiem twarzy.
To drugi z cyklu artykułów, które są relacją z ćwiczeń wykonanych w semestrze letnim 2009 w ramach zajęć w Zakładzie Badań Wizualnych i Interakcji. …

JULIA CZINGON
Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach
Polska
czingonjulia@gmail.com

STRESZCZENIE

Celem badania było określenie, które elementy twarzy mają wpływ na poprawne odczytanie danego stanu emocjonalnego osoby oraz porównanie sposobów odczytania stanów emocjonalnych z fotografii twarzy w stosunku do odczytu z uproszczonego rysunku twarzy. Badanie składało się z dwóch etapów. W pierwszym etapie podano osobom określenia dziesięciu stanów emocjonalnych i poproszono o wyrażenie ich mimiką oraz wykonano fotografię tych twarzy. Następnie przygotowano dwie ankiety internetowe: Pierwsza, w której badani określali jaki stan emocjonalny ich zdaniem wyrażają wykonane fotografie. Druga, gdzie badani jedną dokonywali wyboru z dwóch najczęściej występujących odpowiedzi z ankiety pierwszej.
W drugiej części badania, osoby badane za pomocą patyczków w trzech różnych długościach na bazie prostych figur stanowiących tło budowały uproszczone rysunki twarzy przedstawiające określone wcześniej w ankietach stany emocjonalne.
Badanie zostało wykonane w ramach zajęć w Zakładzie Badań Wizualnych i Interakcji ASP Katowice w semestrze letnim 2008/09. http://my.opera.com/aspzbwii/about/

WPROWADZENIE

Problem badawczy, którym się zajęłam jest spostrzeganie obrazu twarzy i rozumienie tego, co wyraża (stanu emocjonalnego, jaki ktoś chce nam przedstawić). W badaniu interesowało mnie, jakie elementy twarzy i ich układ sprawiają, że widzimy i poprawnie odczytujemy treść, którą dana osoba chciała nam przekazać (np. smutek, radość itd.) oraz czy można je przedstawić za pomocą uproszczonej formy nie tracąc treści, którą dana twarz nam przekazuje. W pierwszej z przeprowadzonych ankiet osoby badane opisywały słowem przedstawiany na fotografiach stan emocjonalny, w drugiej wybierały jedno z dwóch najczęstszych określeń. To pozwoliło mi zanalizować poprawnie opisane fotografie (czyli te, gdzie końcowe określenie stanu emocjonalnego wybrane przez osoby badane, było takie samo jak stan emocjonalny, który sfotografowana osoba miała za zadanie przedstawić). W analizie fotografii opisanych powyżej, zaznaczono na fotografii oraz opisano wszystkie elementy twarzy (takie jak oczy, brwi, usta, policzki, broda, czoło itd) i sposób ich ułożenia dla każdego stanu emocjonalnego. Zestawienie opisanej fotografii oraz prostych układów twarzy z drugiej części badania określa problem badawczy i pozwala odpowiedzieć na takie pytania jak: 1. Czy układ złożony z odcinków prostych może wyrażać tą samą treść co fotografia ludzkiej twarzy?. 2. W jaki sposób osoby badane odczytują na fotografii przekazywaną treść ? oraz 3. Jak osoby badane, jako autorzy uproszczonych twarzy przekazują treść za pomocą prostego układu?

METODA

Etap Pierwszy

Badanie rozpoczęto od wykonania fotografii twarzy czterech osób. Każda z nich miała za zadanie wyrazić za pomocą mimiki dziesięć podanych stanów emocjonalnych – smutek, radość, przerażenie, pewność siebie, rozczarowanie, zadowolenie, wzruszenie, miłość, złość, zaskoczenie. (rys. 1)

1. Fotografie dziesięciu stanów emocjonalnych przedstawianych przez badane osoby.

Następnie opracowano fotografie tak, aby wszystkie twarze miały tą samą wielkość optyczną, a zdjęcia były tego samego formatu. Tak przygotowane fotografie zostały umieszczone w ankietach internetowych. Zaprojektowano dwa rodzaje ankiet – ankieta A i ankieta B.
Ankieta A – składała się z czterech ankiet – jedna dla każdej biorącej w badaniu osoby. Każda ankieta zawierała dziesięć fotografii stanów emocjonalnych. Pod każdą fotografią było umieszczone pytanie, które brzmiało: „Jaki, twoim zdaniem, stan emocjonalny wyraża osoba na zdjęciu?” oraz miejsce na wpisanie odpowiedzi – określenie stanu emocjonalnego osoby na fotografii. Wyniki ankiety zebrano w tabeli, której fragment przedstawia rys. 2.

2. Fragment wyników ankiety A w tabeli zawierającej wszystkie odpowiedzi ankietowanych

Z udzielonych odpowiedzi umieszczonych w tabeli zostały wybrane dwa najczęściej używane określenia opisujące każdy stany emocjonalny u każdej osoby. Określenia zostały zebrane w kolejnej tabeli (rys. 3). Wybrane dwa najczęściej używane przez ankietowanych określenia stanowiły odpowiedzi do wyboru w ankiecie B.

3. Fragment tabeli zawierającej dwa najczęściej używane przez ankietowanych określenia

Ankieta B – to ankieta wyboru. Składała się również z czterech ankiet – jedna dla każdej biorącej w badaniu osoby. Każda ankieta zawierała dziesięć fotografii stanów emocjonalnych. Pod każdą fotografią było umieszczone takie samo pytanie jak w ankiecie A oraz miejsce wyboru jednej z dwóch odpowiedzi, najczęściej powtarzających się we wcześniejszej ankiecie. Wybrane przez ankietowanych określenia zostały zebrane w jednej tabeli (rys.4).

4. Fragment tabeli zawierającej określenie wybrane przez ankietowanych w ankiecie B

Określania wybrane przez ankietowanych w ankiecie B, które były takie same jak określenia początkowe, które dana osoba na fotografii miała za zadanie przedstawić, zostały zaznaczone w tabeli kolorem (rys. 4). Następnie w jednej tabeli zamieszczone zostały kolejno:
1. Określenie początkowego stanu emocjonalnego, który osoba badana miała przedstawić za pomocą mimiki twarzy (radość, smutek, itd.)
2. Fotografia każdego z przestawień określenia początkowego każdej osoby.
3. Dwa najczęściej używane określenia przez osoby ankietowane do opisu danego stanu emocjonalnego w ankiecie A.
4. Określenie końcowe, wybrane w Ankiecie B (jedno z dwóch najczęściej powtarzających się w ankiecie A).
Kolorem w tabeli zostały zaznaczone te określenia gdzie określenie stanu emocjonalnego początkowego było takie samo jak określenie użyte i wybrane przez ankietowanych w ankietach A i B.(rys.5)

5. Fragment tabeli zbiorczej – pola zaznaczone kolorem oznaczają zgodność stanu wyjściowego z końcowym.

Kolejnym krokiem tego etapu badania było zestawienie w tabeli fotografii stanów emocjonalnych, których określenie początkowe i końcowe były takie same, oraz wskazanie na fotografii tych elementów twarzy, które mają wpływ na odczytywanie treści, które nam dana twarz przekazuje (rys. 6). Dodany komentarz słowny kończy badania pierwszy etap badania.

6. Fragment tabeli z zaznaczonymi elementami na fotografii, wpływających na odczytanie ich treści.

Etap drugi.

Osoby biorące udział w tym etapie badania miały za zadanie ułożenie z prostych elementów (trzy patyczki różnej długości oraz tła o kształtach: kwadratu, prostokąta, okręgu, elipsy oraz trójkąta) uproszczonej twarzy przedstawiającej stany emocjonalne: radość, smutek, przerażenie, zaskoczenie, zadowolenie, pewność siebie.
Każdy z układów został sfotografowany i zebrany w jednej tabeli. Przykładowe układy pokazuje rys.7.

7. Przykłady układów uproszczonych twarzy

W badaniu brało udział osiem osób, których zadaniem było ułożenie sześć układów twarzy. Wynikiem badania było 48 przedstawień. Każda z sześciu grup układów twarzy została poddana analizie złożonej z trzech części. W pierwszej części poddano analizie częstotliwość występowania danej figury geometrycznej (tła) w każdej z grup np.: na 8 układów przedstawiających smutek 3 były ułożone na tle trójkąta, po 2 na tle owalu i kwadratu, 1 na tle prostokąta. Dane zostały przedstawione w tabelach, przykładową tabelę pokazuje rys. 8.

8. Tabela częstotliwości występowania danych figur geometrycznych w układach

W drugiej części zanalizowano, w każdej grupie układów, częstotliwość występowania takich elementów twarzy jak: usta, oczy, brwi, nos. Dane przedstawia tabela na rys.9.

9. Tabela częstotliwości występowania elementów twarzy w każdej grupie układów.

W trzeciej części zanalizowane zostały poszczególne elementy twarzy (usta, oczy, brwi, nos) w każdej z grup układów, dzięki czemu możliwe było pokazanie ogólnej tendencji kształtowania przez osoby badane każdego z elementów. Dane możemy zobaczyć w tabeli (rys. 10.)

10. Tabela analizy występowania elementów twarzy w układach jednej z grup.

Wszystkie rysunki przedstawiające ogólną tendencję zostały zebrane w jednej tabeli (rys. 11)

11. Tabela ogólnej tendencji w kształtowaniu się elementów w każdej z grup układów

W podsumowaniu drugiego etapu badania – na podstawie wykonanej analizy – wykonano układy pokazującą ogólną tendencję w kształtowaniu elementów twarzy oraz doboru figury geometrycznej kształt tła. (rys. 12).

12. Układy przedstawiające tendencje ogólne w każdej z grup

WYNIKI

Z przeprowadzonej analizy etapu pierwszego i drugiego badania otrzymaliśmy następujące wyniki.

Etap pierwszy badania.

Po analizie wyników Ankiety A (zebraniu razem odpowiedzi ankietowanych) wybrane zostały dwa najczęściej używane do opisu stanu emocjonalnego na fotografii określenia. Następnie przeprowadzono Ankietę B, w której z tych dwóch odpowiedzi ankietowani wybierali jedną, która ich zdaniem określała stan emocjonalny przedstawiany na fotografii przez Osobę 1, 2, 3, lub 4. Odpowiedzi zostały zebrane w tabeli którą przedstawia rys. 13. W tabeli tej kolorem zostały zaznaczone te określenia, które były zgodne z przedstawianym stanem emocjonalnym przez Osobę 1, 2, 3, lub 4.

13. Tabela określa końcowe stany emocjonalne osób przedstawianych na fotografii

Tabela przedstawiająca rezultat pierwszego etapu badania, pokazuje cały proces zachodzący od ustalenia fotografowanych stanów emocjonalnych do określeń wybranych przez osoby badane w Ankiecie B (rys. 14).

14. Zestawienie wszystkich osób prezentujących wszystkie stany oraz dane z ankiety A i B

W pierwszym etapie badania 10 na 40 stanów emocjonalnych przedstawianych przez Osoby 1, 2, 3, lub 4 zostało określonych poprawnie, czyli zgodnie z tym co przedstawiała fotografia. Stany poprawnie określone: smutek, radość, pewność siebie, przerażenie, zadowolenie, zaskoczenie.

Etap drugi.

Rezultatem drugiego etapu badania było utworzenie sześciu nowych uproszczonych twarzy pokazujących ogólną tendencję w kształtowaniu poszczególnych elementów twarzy, oraz doboru figury geometrycznej stanowiącej jej kształt. Układy te zostały zaprezentowane na rys. 12.

DYSKUSJA

Analiza wyników przeprowadzonego badanie wykazała kilka prawidłowości dotyczących wpływu elementów twarzy i ich kształtu na odczytywanie stanów emocjonalnych. Po przeprowadzeniu pierwszego etapu badania i podsumowaniu jego rezultatów można było zauważyć pewne tendencje w twarzach fotografowanych osób np. osoby przedstawiające smutek zawsze opuszczały kącik ust w dół, osoby przedstawiające radość zawsze się uśmiechały, co powoduje zmrużenie oczu. Na rys. 14 cechy poszczególnych elementów twarzy zostały zestawione z rysunkami powstałymi w etapie drugim badania.

15. Zestawienie fotografii poprawnie określonych w Ankiecie B z uproszczonymi rysunkami twarzy przedstawiającymi ogólne tendencje w kształtowaniu twarzy.

Zestawienie widoczne na rys. 15 pokazuje, że dwa różne obrazy (fotografia i uproszczony rysunek twarzy) mogą przedstawiać te same treści. Porównując fotografie do uproszczonych rysunków twarzy od razu można zobaczyć pewne tendencje w kształtach elementów twarzy. Na fotografii osoby przedstawiającej smutek widzimy wyraźnie opuszczone kąciki ust i zamknięte oczy – te same cechy możemy dostrzec w układzie uproszczonym pokazującym ten sam stan emocjonalny. W każdej z utworzonych par możemy zobaczyć takie podobieństwa. Świadczy to o tym, że realistyczna fotografia i uproszczony układ mogą przekazywać tą samą treść, dwa różne obrazy mówią o tym samym. W tych zestawieniach widzimy również, że układy osób badanych często nie wykorzystują w ogóle jednego z elementów twarzy jakim jest nos. Na uproszczonych układach na rys. 14 zostały pokazane brwi, lecz występowały one w około połowie układów, co może świadczyć o tym, że przedstawienie nosa czy brwi nie jest wcale konieczne, aby móc odczytać pewną treść, w tym przypadku stan emocjonalny. Można więc stwierdzić, że większa ilość elementów twarzy, czy ich realistyczne przedstawienie, nie powodują łatwiejszego odczytania treści, która jest nam przekazywana poprzez mimikę twarzy.

Advertisements