Zadania i funkcje badań naukowych

Zakres zadań realizowanych za pomocą badań naukowych obejmuje teoretyczne (formułowanie teorii naukowych) i empiryczne (przeprowadzanie badań) wyjaśnianie i odzwierciedlanie realnej rzeczywistości.

W ramach tych działań wyróżniamy trzy funkcje badań naukowych:
funkcja deskryptywna (opis),
funkcja eksplanacyjna (wyjaśnianie),
funkcja prognostyczna (predykcja, przewidywanie).
funkcja deskryptywna (opis – odnotowywanie zaistnienia określonego zjawiska bez podania jego przyczyny)
Wynikiem badania jest opis danej sytuacji, zajwiska. Jego forma uwzględnia pogrupowanie zdarzeń występujących w badaniu i wskazaniu związków między nimi. Jednym z przykładów realizacji takiej funkcji są badania psychologiczne dotyczące określonej grupy społecznej, ich życia codziennego i kultury.

Psychologia ekologiczna, realizująca powyższy cel, zajmuje się budowaniem opisu osób w ich codziennym kontekście i stanowi podstawy etnografii. Metoda ta łączy obserwację zachowania osób badanych z wywiadami, kwestionariuszami, analizą dokumentów, w celu uzyskania opisu obrazu badanego otoczenia. Levine, zajmujący się badaniem różnic tempa życia wybranych miast: Nowy Jork, Los Angeles, Szwajcaria, wykorzystał ten sposób postępowania. Badacz, mierząc np.: dokładność zegarów zamieszczonych w bankach, szybkość przemieszczania się przechodniów na dystansie 30 metrów czy nawet czas, w jakim urzędnik pocztowy wydaje znaczek, konstruował kateogie opisu danego miasta. Na podstawie tych wyników można było wskazać różnice i podobieństwa pomiędzy miastami, natomiast nie pozwalały one wyjaśnić przyczyn takiego stanu.

funkcja eksplanacyjna

(wyjaśnianie – zidentyfikowanie przyczyny zjawiska)
Po identyfikacji występowania zjawiska, można przystąpić do kolejnego kroku, jakim jest próba wyjaśnienia przyczyn jego zaistnienia. Przy tak określonym celu, konieczne jest prowadzenie dwóch takich samych badań, różniących się uwzględnieniem w jednym z nich dodatkowej zmiennej. Analiza różnic w wynikach dla obu badań pozwoli ocenić rodzaj wpływu dodatkowego czynnika.

W każdym badaniu bierze udział inna grupa osób badanych, kktóra może być określana jako:
grupa eksperymentalna, gdzie do układu elementów badania zostaje wprowadzony dodatkowy czynnik, którego wpływ jest badany;
grupa kontrolna, gdzie nie wprowadza się dodatkowych zmiennych.
Analiza wyników badania nie ogranicza się do wykrycia różnic pomiędzy obiema grupami. Prawdziwość wniosków jest jeszcze weryfikowana poprzez sprawdzenie następujących elementów:
– współzmienności zdarzeń, czyli istnienia korelacji pomiędzy zdarzeniami (odnotowanie wpływu jednego zdarzenia na drugie);
– porządku czasowego, czyli stwierdzenie zaistnienia najpierw przyczyny, a potem skutku
– wykluczenia alternatywnych wyjaśnień.

funkcja prognostyczna

(przewidywanie – określanie wpływu zmiany intensywności jednej zmiennej na drugą)
Opis zdarzeń i związków pomiędzy nimi może być podstawą przewidywania. Opisując daną sytuację za pomocą elementów i ich cech, w efekcie uzyskujemy zestaw zmiennych. Zadaniem badacza jest sprawdzenie, która zmienna wpływa na inną zmienną i w jaki sposób. Jeśli intensywność jednej zmiennej wpływa na zmianę intensywności drugiej, to mamy do czynienia z korelacją. Analizując wyniki za pomocą odpowiednich narzędzi statystycznych, będzie można przewidywać, jak będzie zmieniać się jedna zmienna w stosunku do drugiej np. w badaniach czytelności informacji wizualnych ta metoda może umożliwić przewidywanie, z jakiej odległości będzie poprawnie odczytywany dany wyraz.1


przypisy

1. J. Brzeziński, Metodologia badań psychologicznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004, s. 30–33.

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s